چرا نتانیاهو در میانه جنگ با ایران رئیس موساد را برکنار کرد؟

در نخستین روز‌های پس از اعلام آتش‌بس موقت، کابینه جنگ رژیم صهیونیستی با یک تکانه سیاسی و امنیتی شدید مواجه شد و نتانیاهو در اقدامی عجولانه و معنادار در ترکیب مقامات بالاترین سطوح نظامی و امنیتی دست برد و برخی از مهمترین مهره‌های سازمان جنگ رژیم را تغییر داد.

رسانه‌های عبری روز دوشنبه گزارش دادند که رومن گوفمن، جایگزین دیوید بارنیا، رئیس موساد می‌شود و دوره پنج ساله ریاست او بر دستگاه جاسوسی رژیم صهیونیستی از دوم ژوئن ۲۰۲۶ (۱۲ خرداد ۱۴۰۵) آغاز می‌شود.

گوفمن پیش از این مشاور ارشد نظامی نخست‌وزیر و عضوی از ستادکل ارتش صهیونیستی بود. گوفمن در سال ۱۹۷۶ در بلاروس متولد شد و در چهارده سالگی به سرزمین‌های اشغالی مهاجرت کرد و در سال ۱۹۹۵ به نیروی زرهی ارتش صهیونیستی پیوست. گوفمن در آوریل ۲۰۲۴ به عنوان مشاور نظامی در دفتر بنیامین نتانیاهو منصوب شد، آن هم پس از آنکه در جریان درگیری‌ها با حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ مجروح شد؛گوفمن در آن زمان فرمانده مرکز ملی آموزش پیاده نظام بود.

نزاع و اختلاف میان نتانیاهو و بارنیا پس از آن شکل گرفت که نتانیاهو در میانه جنگ با ایران، رئیس موساد را متهم کرد که با اطلاعات غلط درباره توان نظامی و وضعیت سیاسی و اجتماعی ایران، اسرائیل را به جنگی کشانده است که نتیجه آن روشن نیست و شکست در این جنگ می‌تواند تهدید موجودیتی سنگینی برای این رژیم ایجاد کند.

منابع عبری می‌گویند که در سوی دیگر موساد معتقد است که اطلاعات واقعی به نخست‌وزیری داده، اما نتانیاهو بر مبنای روحیه ماجراجویانه شخصی خود، جنگی با نتایج پیش‌بینی نشده آغاز کرده و مسئولیت شکست احتمالی نه به گردن موساد بلکه مستقیماً متوجه شخص نخست وزیر است.

برخی منابع عبری حتی پا را فراتر گذاشته و گفته‌اند که دفتر نخست‌وزیری و موساد یکدیگر را به حضور جاسوسان ایرانی و درز اطلاعات از مراکز حساس نظامی و امنیتی اسرائیل متهم کرده‌اند. برخی رسانه‌های آمریکایی هم چند هفته پیش گزارش دادند که جی دی ونس، معاون ترامپ در گفتگوی تلفنی با نتانیاهو از اطلاعات نادرست موساد از وضعیت داخلی ایران به شدت انتقاد کرده بود و اینکه به محض شروع جنگ آشوب‌ها ایجاد نشده عصبانی بود.

خبر برکناری رئیس موساد پس از جنگ ۱۲ روزه به بیرون درز کرد و رسانه‌های عبری گزارش دادند که موساد نتوانسته در داخل ایران هرج و مرج ایجاد کرده و فضا را برای آشوب فراهم کند و به همین دلیل از دسامبر ۲۰۲۵ این برکناری به صورت جدی از سوی منابع عبری مطرح شد.

اما دلایل تغییر یا بهتر بگوییم عزل رئیس موساد دقیقا چیست؟ پاسخ روشن است؛ انتصاب رومن گوفمن به‌عنوان رئیس جدید موساد در ادامه سلسله تغییرات گسترده در ساختار اطلاعاتی اسرائیل پس از شکست ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است؛ این تغییرات نشانه‌ای از پذیرش شکست اطلاعاتی عمیق در برابر محور مقاومت تلقی می‌شود.

یکی از اصلی‌ترین دلایل این تغییر این بود که نهاد‌های اطلاعاتی اسرائیل در پیش‌بینی و جلوگیری از عملیات طوفان الاقصی ناکام ماندند؛ ناتوانی در شناسایی محل نگهداری اسرا در غزه، بحران اعتماد عمومی به این دستگاه‌ها را تشدید کرد. البته این موضوع هم نباید نادیده گرفته شود که نتانیاهو برای فرار از مسئولیت، رؤسای نهاد‌های امنیتی را مقصر جلوه داد؛ برکناری چهره‌هایی مانند «آهارون هالیواه» (آمان) و «رونن بار» (شاباک) در همین چارچوب صورت گرفت.

خطا‌های راهبردی در ارزیابی ایران و مقاومت یکی دیگر از دلایل عزل رئیس موساد بود. تحلیل‌های غلط درباره عدم واکنش ایران، به عملیات «وعده صادق» و ضربات حیثیتی انجامید؛ برآورد‌های موساد درباره فروپاشی داخلی ایران و همراهی مردم نیز کاملاً نادرست از آب درآمد.

تغییرات در رأس موساد و دیگر نهادها، بخشی از پروژه تمرکز قدرت در دست نخست‌وزیر است؛ دقیقا همان سیاستی که بنیامین نتانیاهو سال‌هاست به دنبال آن است؛ هدف: مهار نهاد‌های نسبتاْ مستقل، توقف پرونده‌های فساد و پیشبرد سیاست‌های جنگ‌طلبانه.

انتصاب گوفمن؛ نماد سیاسی‌سازی و رفیق‌بازی در دستگاه تروریستی صهیونیستی است؛ گوفمن فاقد تجربه اطلاعاتی و نزدیک به حلقه نتانیاهو است؛ این انتصاب نشان‌دهنده ترجیح وفاداری سیاسی و چاپلوسی بر تخصص حرفه‌ای است؛ تضعیف ساختار اطلاعاتی و افزایش «سیاست‌زدگی» در دستگاه امنیتی اسرائیل؛ کاهش توان تحلیل واقعی تهدیدات و افزایش ریسک تصمیمات پرهزینه در جنگ.

شکست در عرصه نظامی و تغییر نظام، ترامپ و نتانیاهو را در باتلاقی گرفتار کرد که هنوز با گذشت بیش از پنجاه روز راه‌حلی برای برون رفت از این بحران خودساخته ندارند و هر روز به گزینه‌های جدیدی متوسل می‌شوند تا با اهرم فشار‌های اقتصادی، جمهوری اسلامی را به تسلیم وادار کنند، اما تاکنون همه این گزینه‌ها به شکست منجر شده است.

برکناری دیوید بارنیا زنگ خطری برای رژیم صهیونیستی است که شکست‌های تلخ جنگ ۴۰ روزه با ایران را برجسته می‌کند. این اقدام نتانیاهو نه تصادفی بلکه تلاشی حساب شده برای لاپوشانی ناکامی‌های اطلاعاتی در برابر ایران است.

شلیک ممتد صد‌ها موشک و پهپاد از سوی ایران به سمت سرزمین‌های اشغالی در دوره جنگ، نشان داد که اطلاعات موساد از قدرت نظامی ایران و زیرساخت‌های موشکی نادرست بوده است و برخلاف برآورد‌های این سرویس جاسوسی، حملات گسترده هوایی هم نتوانست توانمندی‌های جمهوری اسلامی را از بین ببرد.

در کل باید بدانیم که تغییر رئیس موساد نه یک اقدام اصلاحی، بلکه بخشی از پروژه سیاسی نتانیاهو برای کنترل نهاد‌های امنیتی، مدیریت بحران‌های داخلی و تداوم راهبرد جنگی در شرایط شکست‌های اطلاعاتی و میدانی است.