سفر دونالد ترامپ به چین: شکستی که از قبل پیش‌بینی‌ می‌شد

نشریه مدرن دیپلماسی در گزارشی درباره سفر دونالد ترامپ به پکن می‌نویسد رئیس‌جمهور آمریکا در ۱۳ مه ۲۰۲۶ در شرایطی وارد چین شد که پکن بیش از هر زمان دیگری به محور اصلی کشورهایی تبدیل شده که در برابر رهبری جهانی واشنگتن موضع گرفته‌اند؛ مسئله‌ای که از همان ابتدا احتمال دستیابی به یک تحول بزرگ دیپلماتیک میان دو قدرت را با تردید جدی مواجه می‌کرد.

مدرن دیپلماسی می‌نویسد این سفر در حالی انجام شد که بحران‌های ژئوپلیتیکی متعددی هم‌زمان در جریان بود و همین مسئله مذاکرات را پیچیده‌تر می‌کرد. نخستین بحران، ادامه جنگ ایران و آمریکا در خاورمیانه بود؛ جنگی که دولت ترامپ آغاز کرد اما با وجود برتری نظامی گسترده آمریکا، واشنگتن به‌تدریج در برابر راهبردهای نامتقارن تهران با چالش‌های فزاینده روبه‌رو شد.

این گزارش می‌افزاید ایران در این بحران از تنگه هرمز به‌عنوان یک ابزار فشار ژئوپلیتیکی استفاده کرد. تهران با اعمال محدودیت بر عبور کشتی‌ها و تعیین هزینه برای تردد از این آبراه، عملاً یکی از حساس‌ترین شریان‌های انرژی جهان را به اهرم مذاکره تبدیل کرد. از آنجا که حدود ۲۰ درصد انرژی جهان از تنگه هرمز عبور می‌کند، این وضعیت فشار سنگینی بر اقتصاد آمریکا و بازارهای جهانی وارد کرد و افزایش شدید قیمت انرژی و سوخت را به‌دنبال داشت.

مدرن دیپلماسی همچنین به بحران اوکراین اشاره می‌کند و می‌نویسد جنگ روسیه و اوکراین نیز همچنان بدون پیشرفت جدی ادامه دارد. به‌رغم تلاش‌های ترامپ برای وادار کردن دو طرف به مذاکره، دیدار او با ولادیمیر پوتین در آلاسکا در سال ۲۰۲۵ نیز نتوانست راه‌حلی پایدار برای پایان جنگ ایجاد کند.

این نشریه تأکید می‌کند در نگاه بسیاری از تحلیلگران، ایران و روسیه هر دو از حمایت سیاسی و اقتصادی چین برخوردارند و همین مسئله باعث شکل‌گیری یک مثلث راهبردی میان تهران، مسکو و پکن شده است. این همکاری سه‌جانبه، به‌ویژه در حوزه انرژی، تجارت و همکاری‌های نظامی، به یکی از مهم‌ترین چالش‌های ژئوپلیتیکی آمریکا تبدیل شده است.

مدرن دیپلماسی می‌نویسد چین با استفاده از ظرفیت اقتصادی خود، به ایران و روسیه در مقابله با فشارهای غرب کمک کرده و هم‌زمان نیز توسعه زیرساخت‌های راهبردی و ذخیره‌سازی منابع حیاتی را با سرعت ادامه داده است؛ روندی که نگرانی‌های واشنگتن درباره آینده موازنه قدرت در آسیا را افزایش داده است.

این گزارش می‌افزاید مذاکره با چین برای دولت ترامپ مأموریتی دشوار بود، زیرا واشنگتن تلاش داشت نفوذ پکن را از بحران‌های مرتبط با ایران و روسیه جدا کند. از زمان بازگشت به قدرت، ترامپ بارها از ابزار تعرفه‌ها برای فشار بر اقتصاد چین استفاده کرده و تلاش کرده بود از این طریق نفوذ جهانی پکن را محدود کند.

اما به‌نوشته مدرن دیپلماسی، روابط نزدیک چین با ایران و روسیه موقعیت مذاکره‌ای پکن را تقویت کرده بود. در چنین شرایطی، موفقیت مذاکرات از ابتدا دور از انتظار به نظر می‌رسید؛ به‌ویژه آنکه رقابت میان آمریکا به‌عنوان قدرت مسلط پس از جنگ جهانی دوم و چین به‌عنوان قدرت در حال ظهور، وارد مرحله‌ای آشکارتر از گذشته شده است.

این نشریه در ادامه به فضای دیدار ترامپ و شی جین‌پینگ اشاره می‌کند و می‌نویسد رئیس‌جمهور آمریکا در طول سفر، رفتاری محتاطانه و تا حدی کنترل‌شده داشت؛ رفتاری که بسیاری آن را با دیدار پرشور او با ولادیمیر پوتین در سال گذشته مقایسه کردند. این تفاوت رفتاری نشان می‌داد ترامپ انتظارات محدودی از مذاکرات با پکن داشته است.

مدرن دیپلماسی همچنین به زبان بدن دو رهبر اشاره می‌کند و می‌نویسد برخی ناظران دیپلماتیک معتقد بودند نحوه نشستن و حرکات ترامپ در طول گفت‌وگوها، از جمله پایین نگه داشتن شانه‌ها، بیشتر حالت تدافعی داشت تا موقعیت برتر. در مقابل، شی جین‌پینگ فعال‌تر و متمرکزتر ظاهر شد و در بسیاری از لحظات با دقت بیشتری وارد بحث‌ها می‌شد.

این گزارش تأکید می‌کند یکی از مهم‌ترین موضوعات مذاکرات، اشاره مستقیم شی جین‌پینگ به مفهوم «تله توسیدید» بود؛ مفهومی که از سوی گراهام آلیسون مطرح شده و به خطر درگیری میان قدرت مسلط و قدرت در حال ظهور اشاره دارد.

مدرن دیپلماسی می‌نویسد رهبر چین با اشاره به این مفهوم، در واقع هشداری آشکار به واشنگتن درباره مسئله تایوان داد. شی جین‌پینگ در مذاکرات، تایوان را «خط قرمز» و حساس‌ترین موضوع روابط دو کشور توصیف کرد و هشدار داد هرگونه اشتباه در مدیریت این پرونده می‌تواند دو کشور را به سمت تقابل سوق دهد.

به‌نوشته این نشریه، پیام پکن روشن بود: چین انتظار دارد آمریکا جایگاه این کشور را به‌عنوان یک قدرت هم‌تراز در نظام بین‌الملل بپذیرد و از سیاست‌های تحریک‌آمیز در قبال تایوان فاصله بگیرد. ترامپ نیز در برابر پرسش خبرنگاران درباره این موضوع ترجیح داد موضع‌گیری مستقیمی نداشته باشد.

مدرن دیپلماسی در بخش دیگری از گزارش خود به طرح چین درباره «ثبات راهبردی سازنده» در روابط دو کشور اشاره می‌کند؛ مفهومی که پکن آن را چارچوبی برای مدیریت بلندمدت روابط آمریکا و چین معرفی کرده است.

این نشریه می‌نویسد در حالی که چین بر همکاری، ثبات و مدیریت اختلافات تأکید داشت، دولت آمریکا تمرکز خود را بر موضوعاتی مانند برنامه هسته‌ای ایران، امنیت تنگه هرمز، جنگ اوکراین و اختلافات تجاری قرار داده بود. همین تفاوت در ادبیات رسمی دو طرف نشان می‌داد شکاف‌های اساسی میان واشنگتن و پکن همچنان پابرجاست.

مدرن دیپلماسی تأکید می‌کند هیچ توافق مهمی در جریان این سفر امضا نشد و همین مسئله باعث شد بسیاری این دیدار را بیشتر نمادین ارزیابی کنند تا یک تحول واقعی در روابط دو کشور. با این حال، ترامپ در پایان مذاکرات از شی جین‌پینگ برای سفر به آمریکا در سپتامبر ۲۰۲۶ دعوت کرد تا گفت‌وگوها درباره مسائل حل‌نشده ادامه پیدا کند.

در پایان، این نشریه نتیجه می‌گیرد که سفر ترامپ به پکن بیش از هر چیز، عمق اختلافات راهبردی میان آمریکا و چین را آشکار کرد؛ اختلافاتی که نه‌تنها در مواضع رسمی بلکه حتی در لحن، زبان بدن و شیوه تعامل دو رهبر نیز قابل مشاهده بود. از نگاه مدرن دیپلماسی، اشاره شی جین‌پینگ به «تله توسیدید» هشداری روشن درباره آینده رقابت قدرت‌ها بود و پیشنهاد چین درباره «ثبات راهبردی سازنده» نیز می‌تواند چارچوبی برای ادامه مذاکرات پیچیده میان دو کشور در ماه‌های آینده باشد.