شاید راهبردیترین سلاح ایران در جنگ رمضان، بحث جغرافیای منطقه و تنگه هرمز باشد آن هم به عنوان یکی از مهمترین نقاط استراتژیک در جغرافیای ایران و حتی جهان که به یک دارایی کلیدی و حیاتی برای این کشور تبدیل شده است.
- شناسه خبر: 12216
- تاریخ و زمان ارسال: 13 می 2026 ساعت 10:01
- بازدید : 15
بیش از ۷۰ روز از تهاجم وحشیانه ترامپ و نتانیاهو گذشت؛ روزهایی تلخ اما در عین حال شیرین که برای ملت ایران از تهدید به فرصت تبدیل شد و برنامههای دشمن را بههم ریخت.
در این دفاع مقدس، جمهوری اسلامی ایران علاوه بر سلاح همدلی و وحدت مردم، سلاحهای دیگری مثل پهپاد، موشک و پدافند هم داشت که به نحو احسن از همه آنها استفاده کرد و دشمن را سر جایش نشاند؛ اما شاید مهمترین و راهبردیترین سلاح ایران؛ بحث جغرافیای منطقه و تنگه هرمز باشد آن هم به عنوان یکی از مهمترین نقاط استراتژیک در جغرافیای ایران و حتی جهان که به یک دارایی کلیدی و حیاتی برای این کشور تبدیل شده است.
البته جغرافیای منطقه علاوه بر قدرتدهی به جمهوری اسلامی ایران؛ برای آمریکا و متحدان منطقهایاش خوشیمن نبود و ضربات سنگینی به آنها زد. وقتی رهبر شهید انقلاب فرمودند جنگ منطقهای، دقیقا همین منظور را داشتند که منطقه در آتش خشم جمهوری اسلامی ایران خواهد سوخت.
گلف تایمز قطر، با استناد به دادههای بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول نوشت که جنگ اخیر در منطقه خلیج فارس، نه تنها باعث خسارات نظامی و انسانی شده، بلکه اقتصاد کشورهای حاشیه خلیج فارس را با بحرانی جدی مواجه کرده است. تحلیلهای این گزارش نشان میدهد که آثار مستقیم و غیرمستقیم جنگ، رشد اقتصادی، امنیت غذایی و ثبات اجتماعی را به شدت تهدید کرده است.
ضربه به شریانهای مالی و انرژی
یکی از بزرگترین ضربات زیادهخواهیهای آمریکا در غرب آسیا مربوط به قطر است؛ حمله تلافیجویانه رزمندگان اسلام به تأسیسات «راس لفان» باعث از دست رفتن ۱۷ درصد ظرفیت تولید الانجی این کشور شد. این اتفاق، رشد اقتصادی قطر را در مسیر سقوط آزاد ۸.۶ درصدی قرار داد. بر اساس آمار صندوق بینالمللی پول، قطر طی سال ۲۰۲۵ میلادی با کمترین رشد اقتصادی در دو دهه اخیر روبهرو شده است؛ صادرات گاز طبیعی مایع این کشور به شدت کاهش یافته و بسیاری از پروژههای توسعهای تأسیسات الانجی به تعویق افتادهاند.
جمهوری اسلامی ایران با کنترل هوشمندانه بر تنگه هرمز، مسیر اصلی صادرات نفت خلیج فارس را تحت سلطه خود قرار داده است. این اقدام باعث اختلال در صادرات روزانه ۱۰ میلیون بشکه نفت و آسیبپذیری خطوط لوله شرق به غرب عربستان شده است. طبق گزارش وزارت نفت عربستان، خطوط لوله شرق به غرب این کشور ۴ روز متوالی به دلیل تهدیدات امنیتی متوقف شد و قیمت نفت خام در بازارهای جهانی پس از حمله به این مسیرها، بیش از ۱۵ درصد افزایش یافت.
بازسازی زیرساختهای نفت و گاز در منطقه، که به دلیل حملات نظامی آسیب دیدهاند، هزینهای بالغ بر ۲۵ میلیارد دلار به دولتها تحمیل میکند. این موضوع علاوه بر اثبات این موضوع که امنیت خریدنی و عاریهای نیست، نشاندهنده شکست انضباط مالی چندساله کشورها فقط در چند هفته است.
برویم سراغ بحرین؛ طبق گزارش بانک جهانی، بودجه دولتی بحرین بیش از ۲۰ درصد به سمت بازسازی تأسیسات نفتی و افزایش امنیت دریایی اختصاص یافته است؛ توقف پروژههای توسعهای و کاهش سرمایهگذاری خارجی باعث شده است رشد اقتصادی بحرین به تنها ۱.۲ درصد محدود شود. امروز در بحرین پرداختهای اجتماعی و طرحهای رفاهی به تعویق افتاده و رشد نارضایتی عمومی افزایش یافته است؛ در کنار همه اینها آب خلیفه هم شروع به بگیر و ببندهای گسترده است.
آمارها نشان میدهد عربستان هم برای بازسازی خطوط لوله و پالایشگاهها، بیش از ۱۰ میلیارد دلار از ذخایر خود را مصرف کرده است؛کاهش صادرات نفت و افزایش هزینههای نظامی، کسری بودجه سالانه را به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی رسانده است.
انسداد مسیرهای تجاری باعث افزایش شدید قیمت کالاهای اساسی و سوخت در کل جهان و البته منطقه ما شده است. گرانی نهادههای کشاورزی و سوخت، امنیت غذایی کشورها را به خطر انداخته و مصرفکنندگان در کشورهای منطقه و جهان با فشار هزینههای غیرمنتظره روبهرو شدهاند.
کویت هم البته از این قاعده مستثنی نیست؛ در این کشور قیمت آرد و گندم در بازار داخلی طی یک ماه بیش از ۲۰ درصد افزایش یافته است؛ ضربهها به حدی شدید است که دولت مجبور شد بخشی از بودجه یارانههای سوخت و انرژی را به تأمین امنیت بنادر و خطوط صادراتی منتقل کند.
اما میرسیم به رفیق گرمابه و گلستان رژیم صهیونیستی در منطقه یعنی امارات؛ به دلیل وابستگی به واردات کالا، هزینه حمل و نقل و مواد غذایی بیش از ۱۵ درصد رشد داشته است.کشورهای منطقه برای مقابله با تهدیدات امنیتی و حفظ زیرساختها، مجبور به انتقال بخشی از بودجه رفاهی و اجتماعی خود به بخشهای نظامی شدهاند. این امر میتواند زمینهساز ناآرامیهای اجتماعی باشد. کاهش ۳۰ درصدی ورود گردشگران خارجی در سه ماهه اخیر و افت رزرو هتلها در دبی و ابوظبی نتیجه زیادهخواهی ترامپ در منطقه است که گریبان امارات گرفته است.
جنگ و ناامنی منطقه باعث کاهش شدید ورود گردشگران خارجی و توقف فعالیت هتلها و جاذبههای گردشگری شده است؛ کشورهای حاشیه خلیج فارس که بخش قابل توجهی از درآمد خود را از گردشگری تأمین میکردند، با بحران مالی گستردهای روبهرو شدهاند.
این نکته عیان است که جنگ اخیر در خلیج فارس، حتی ثروتمندترین کشورهای منطقه را با بحران نقدینگی، تورم و توقف پروژههای توسعهای مواجه کرده است؛ از قطر گرفته تا عربستان، بحرین و کویت، کشورها مجبور شدهاند با هزینههای سنگین بازسازی، کاهش رشد اقتصادی و فشارهای معیشتی دست و پنجه نرم کنند.
این بحران نشان میدهد که کنترل نظامی بر گلوگاههای انرژی، نه تنها یک ابزار راهبردی برای ایران، بلکه یک فاجعه اقتصادی برای آمریکا و رفقایش است. کشورهای منطقه اکنون متوجه شدهاند که جنگ و تنشهای نظامی، هزینهای فراتر از تلفات انسانی دارد و ثروتهای نفتی و برنامههای توسعهای در برابر آن آسیبپذیر هستند.
جنگ و ناامنی منطقه باعث کاهش شدید ورود گردشگران خارجی و توقف فعالیت هتلها و جاذبههای گردشگری شده است. کشورهای حاشیه خلیج فارس که بخش قابل توجهی از درآمد خود را از گردشگری تأمین میکردند، با بحران مالی گستردهای روبهرو شدهاند. لغو چندین رویداد بینالمللی و کاهش حضور مسافران در دوحه، به ویژه گردشگران تجاری و فرهنگی، درآمد بخش گردشگری قطر را به شدت کاهش داده است.
از طرف دیگر انسداد مسیرهای تجاری و افزایش هزینه سوخت و کالاهای اساسی باعث جهش شدید قیمتها شده و زندگی روزمره مردم را تحت فشار قرار داده است؛ مثلا در بحرین و کویت قیمت مواد غذایی و سوخت به طور متوسط ۲۰ تا ۲۵ درصد افزایش یافت یا در عربستان و امارات اجاره مسکن و خدمات شهری افزایش قابل توجه داشته و هزینه سفر و تفریح نیز به شدت بالا رفته است.
افزایش هزینهها و کاهش گردشگری، کسری بودجه کشورها را تشدید کرده و بسیاری از پروژههای عمرانی و رفاهی در کشورهای حاشیه خلیج فارس به تعویق افتاده است. فشار بر خانوارها و کاهش قدرت خرید مردم، احتمال ناآرامیهای اجتماعی را بیشتر کرده است؛ در کویت، قیمت گوشت و مرغ طی یک ماه بیش از ۲۵ درصد افزایش یافته است و مثلا در دبی، نرخ اقامت در هتلهای ۵ ستاره به طور متوسط ۱۵ درصد رشد کرده و حتی برخی هتلها تعطیل شدهاند.
