ترس از تلافی ایران بازارهای جهانی را بهم ریخته است

در پی حملات اخیر ایالات متحده به تاسیسات هسته‌ای ایران، بازارهای جهانی با نشانه‌هایی از نگرانی سرمایه‌گذاران مواجه شدند؛ قیمت نفت به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافت و معاملات آتی سهام در آمریکا با کاهش آغاز شد.

به گزارش ان‌بی‌سی نیوز، تمرکز اصلی تحلیل‌گران بر نفت است؛ ایران همچنان یکی از تأمین‌کنندگان مهم نفت در جهان به شمار می‌رود و موقعیت استراتژیک آن در تنگه هرمز، گذرگاهی حیاتی برای حدود ۲۰ درصد از نفت جهانی، بر اهمیت این کشور افزوده است. نگرانی‌ها عمدتاً متوجه این موضوع‌اند که آیا ایران دست به محدودسازی یا مسدودسازی تردد نفت‌کش‌ها در این تنگه خواهد زد یا نه.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در بیانیه‌ای اعلام کرد که بستن تنگه هرمز به‌مثابه «خودکشی اقتصادی» برای ایران خواهد بود و از چین، به‌عنوان شریک تجاری اصلی تهران، خواست تا از هرگونه تلاش ایران برای اختلال در تردد نفت‌کش‌ها جلوگیری کند.

به گزارش ان‌بی‌سی نیوز، قیمت نفت برنت و وست تگزاس اینترمدییت در ساعات ابتدایی معاملات یکشنبه‌شب، حدود ۴ درصد افزایش یافت که بیانگر نگرانی‌ها درباره آینده عرضه جهانی نفت است. این افزایش تا ساعت ۹ شب کمی تعدیل شد. هفته گذشته نیز قیمت نفت در واکنش به حملات اولیه اسرائیل به اهداف ایرانی و پاسخ موشکی تهران، حدود ۳ درصد رشد کرده بود.

همزمان با جهش قیمت نفت، بازارهای سهام نیز روندی نزولی را تجربه کردند. معاملات آتی شاخص S&P 500 حدود ۰.۶ درصد و شاخص داوجونز نیز نزدیک به ۲۵۰ واحد کاهش یافت. شاخص نزدک ۱۰۰ نیز افتی ۰.۷ درصدی را ثبت کرد، اگرچه بخشی از این کاهش تا ساعت ۹ شب جبران شد. بازارهای رسمی آمریکا از ساعت ۹:۳۰ صبح دوشنبه به وقت شرقی بازگشایی خواهند شد.

اندی لیپو، رئیس شرکت مشاوره نفتی Lipow Oil Associates، هشدار داد که اگر صادرات نفت از طریق تنگه هرمز مختل شود، قیمت نفت می‌تواند به‌راحتی به ۱۰۰ دلار برسد و قیمت بنزین در آمریکا تا ۷۵ سنت افزایش یابد. او همچنین در سناریوی بدبینانه‌تری پیش‌بینی کرد که اگر قیمت نفت به ۱۲۰ دلار برسد، ممکن است بهای بنزین تا ۱.۲۵ دلار افزایش پیدا کند.

لیپو در ادامه و در ایمیلی به مشتریان خود نوشت: حتی اگر تنگه رسماً بسته نشود، صرفاً کاهش داوطلبانه تردد نفت‌کش‌ها در منطقه می‌تواند به‌معنای «اختلال واقعی در عرضه» باشد.

رسانه‌های دولتی ایران روز یکشنبه گزارش دادند که مجلس ایران از طرح بستن تنگه هرمز حمایت کرده است، هرچند تصمیم نهایی بر عهده شورای عالی امنیت ملی خواهد بود. به گزارش ان‌بی‌سی نیوز، هرگونه اقدام در این مسیر می‌تواند آسیب‌های جدی به تجارت خارجی ایران، به‌ویژه با چین، وارد کند.

در همین حال، نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا اعلام کرد که روز یکشنبه «اختلالات الکترونیکی» در تنگه هرمز مشاهده شده است. همچنین، دست‌کم دو ابرنفت‌کش پس از ورود به تنگه، مسیر خود را تغییر داده‌اند. وب‌سایت‌های ردیابی دریایی نیز تأیید کرده‌اند که این کشتی‌ها در میانه تنگه مسیر خود را معکوس کرده‌اند.

روبیو در مصاحبه‌ای با شبکه فاکس نیوز گفت: «از دولت چین می‌خواهم که مستقیماً با تهران تماس بگیرد، زیرا آن‌ها به‌شدت به تنگه هرمز برای تأمین نفت خود وابسته‌اند.»

به گزارش ان‌بی‌سی نیوز، ایران همچنان در حال بررسی میزان خسارت وارده به سایت‌های هسته‌ای خود است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأیید کرده که سایت‌های فردو، نطنز و اصفهان هدف حمله قرار گرفته‌اند، اما هنوز ارزیابی دقیقی از وضعیت تأسیسات فردو ممکن نیست.

تا پیش از آغاز این تنش‌ها، بازار سهام آمریکا در مسیر بهبودی تدریجی از افت‌های ناشی از اعلام تعرفه‌های تلافی‌جویانه ترامپ در ماه آوریل قرار داشت. اما حمله اسرائیل به اهداف هسته‌ای ایران در هفته گذشته و واکنش موشکی تهران، روند بهبود بازار را متوقف کرد.

تحلیل‌گران جی‌پی‌مورگان روز یکشنبه اعلام کردند که هفته گذشته سرمایه‌گذاران نسبت به گسترش درگیری میان ایران و اسرائیل ابراز نگرانی کرده بودند و اکنون این نگرانی‌ها به واقعیت تبدیل شده‌اند. آن‌ها افزودند: «اظهارات ترامپ مبنی بر اینکه این حمله ممکن است تنها حمله آمریکا باشد یا آغازی برای سلسله‌ای از حملات دیگر، نتوانسته اطمینان لازم را ایجاد کند.»

این تحلیل‌گران همچنین خاطرنشان کردند: «ما چشم‌انداز روشنی برای حل سیاسی این درگیری نمی‌بینیم و همین موضوع باعث می‌شود که این بحران، همچون جنگ غزه، طولانی‌تر از چیزی باشد که بسیاری از سرمایه‌گذاران انتظار دارند.»