جنگ چگونه بازار‌های مالی آمریکا را به لرزه درآورد؟

محمّدحسین مصباح، کارشناس اقتصادی در گفت‌وگوی تلویزیونی، درمورد تأثیر جنگ بر بازار‌های مالی جهان گفت: اقتصاد آمریکا، عمیق و بزرگ و باثبات است و اگرچه تکانه‌ها به سختی آن را تکان می‌دهند، امّا نسبت به نرخ انرژی بسیار حساس است و اساس اقتصاد آمریکا، نرخ بهره است که فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) تعیین می‌کند و مهم‌ترین ابزار آن برای کنترل تورم است. زیرا نرخ بهره بر وام مسکن، مصرف خانوار، سرمایه‌گذاری شرکت‌ها، ارزش سهام و بورس تأثیر می‌گذارد و همه این‌ها باعث می‌شوند که یک اقتصاد وارد بحران شده و یا از آن خارج شود.

مصباح ادامه داد: الان، نرخ بهره بین حدود ۳.۷-۳.۵ است و مولفه‌ای وجود دارد به نام اوراق قرضه که کوتاه‌مدت ۲ ساله و بلندمدت ۱۰ ساله است و این اوراق توسط دولت آمریکا منتشر می‌شود و به نوعی از مردم قرض می‌گیرد برای این که هزینه‌های خود و کسری بودجه‌اش را جبران کند.

اگر نرخ بهره بالا برود دولت نمی‌تواند با آن شرایط قبلی نگه دارد و این نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران درمورد آینده آمریکا و تورم آن‌جا چه دیدی دارند.

این کارشناس اقتصادی گفت: از شروع جنگ، اوراق قرضه از ۳/۹ ده ساله به ۴/۴-۴/۳ رسیده و اوراق کوتاه‌مدت از ۳/۳ به ۳/۹ رسیده. یعنی تا ۴/۴ جهش کرده است در حالی که هنوز نرخ بهره ۳/۶ است.

در حال حاضر، یک فشار بر بازار می‌آید و با همین شرایطی که اوراق قرضه به ۴/۴ رسیده است شاخص S & P که مهم‌ترین شاخص ۵۰۰ شرکت بزرگ بورس آمریکا (وال‌استریت) است حدود ۸-۷ درصد ریزش کرده است و این در اقتصاد آمریکا، عدد بسیار بزرگی است و حتی شاخص شرکت‌های دفاعی در شرایط فعلی جنگ هم سقوط کرده است. زیرا اوراق قرضه و نرخ بهره تحت تأثیر قرار گرفته است.

مصباح ادامه داد: در حال حاضر، بیشترین فشاری که به اقتصاد آمریکا وارد می‌کنیم از طریق نرخ بهره و اوراق قرضه است.

اگر اوراق قرضه بالای ۵ درصد شود که این موضوع متناظر با نرخ نفت ۱۲۰-۱۳۰ دلاری است، می‌توان پیش‌بینی اوراق قرضه ۱۰ ساله بالای ۵ را داشت و فدرال رزرو سر یک دو راهی قرار می‌گیرد و یا باید نرخ بهره را بالا ببرد که به نرخ بهره بلندمدت نزدیک کند. زیرا نرخ بهره بلندمدت بر نرخ بهره کوتاه‌مدت تأثیرگذار است و اگر این نرخ بهره را بالا ببرد برای این که تورم را کنترل کند بازار سهام آن‌ها بین ۳۰-۲۰ درصد خواهد ریخت.

این کارشناس اقتصادی بیان کرد: پیش‌بینی می‌شد که امسال، فدرال رزرو نرخ بهره را کاهش دهد و به دلیل این که کاهش نداد این اصلاح در بازار اتفاق افتاده است مخصوصاً برای شرکت‌های AI. چون آمریکا کشور صنعتی نیست و بر پایه فناوری است و از چندین سال پیش، صنعت خود را به کشور‌هایی مثل چین و فیلیپین و کشور‌های آسیایی برد و خودش، یک کشور فناوری شد. به همین دلیل، بالاترین ارزش شرکت‌هایی که در آمریکاست شرکت‌های فناور هستند و آن‌ها در این یک سال، یک سرمایه زیادی در بورس بدست آوردند و حدشون بالا رفت.

ایلان ماسک توییتی منتشر کرد که آینده ۲۰۴۰ آمریکا را به یک چوبی وابسته کرده بود که انگار تنگه هرمز است و اگر آن چوب کشیده شود کل این اقتصاد مخصوصاً در حوزه‌ی AI فرو می‌ریزد. چون AI هم به موضوع انرژی و هم نرخ بهره و سرمایه‌گذاری وابسته است و مهم‌تر از آن، در خلیج‌فارس فقط بحث نفت نیست.

مصباح گفت: سودی که شاید آمریکا از افزایش قیمت نفت داشته باشد در مقابل فروپاشی این سیستمی که دارد چیزی نیست ضمن این که درصد بالایی از هلیوم دنیا از خلیج فارس عبور می‌کند و این نشان می‌دهد که فقط موضوع نفت نیست و مشتقات نفتی، گاز و مشتقات گازی است.

این که در سراسر جهان با دونالد ترامپ برای این جنگ مخالفت می‌کنند به این خاطر است که اقتصاد جهان و آمریکا را به فروپاشی می‌کشاند و او فکر می‌کرد که در مدت یکی دو هفته کار را تمام می‌کند و این‌طور نشد.

این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: در حال حاضر، بازار در یک حالت گیجی است و بازار آمریکا تحت فشار است و وارد بحران نشده است و انتظار دارد که اصلاح شده و جنگ تمام شود و گفتار درمانی هم مثل روز‌های اول جنگ خیلی بر اقتصاد آمریکا تأثیرگذار نیست.

اتفاقی که در حال حاضر، درمورد حمله به زیرساخت‌های کشور می‌افتد که تأمین‌کننده خیلی از منابع دنیا هستند و زیرساخت‌هایی هم که ایران در این جنگ به آن‌ها ضربه وارد می‌کند تأمین‌کننده دنیا هستند این‌ها باعث می‌شوند که کمبود کالا در دنیا به وجود بیاید و درست کردن این زیرساخت‌ها سال‌ها زمان می‌برد.

مصباح ادامه داد: با طولانی شدن جنگ، تسلط ایران بر تنگه هرمز طولانی‌تر خواهد شد و این موضوع می‌تواند باعث شود که هزینه‌هایش برای جنگ را جبران کند و اگر این جنگ، ۳-۲ ماه دیگر ادامه پیدا کند و اگر احساس شود کمبود نفت و مشتقات و محصولاتی مثل کود اوره وجود دارد بدون شک، پیش‌بینی که می‌شود این است که فدرال رزرو مجبور است نرخ بهره را یا بالا ببرد و یا پایین بیاورد که در هر دو صورت، اقتصاد آمریکا وارد یک تورم رکوردی بدتر از ۲۰۰۸ می‌شود.

این کارشناس اقتصادی درمورد راه‌های دولت آمریکا برای مهار این مشکلات گفت: دولت آمریکا هیچ راهی برای مهار این مشکلات ندارد. زیرا اوراق قرضه پیش‌بینی آتی از اقتصاد آمریکا است که وابسته به بحران انرژی است و برای مهار این مشکلات تنها کاری که می‌تواند انجام دهد باز کردن تنگه هرمز است و این که بحران انرژی و تورمی که بر اوراق قرضه تأثیر می‌گذارند شاید بتوانند برای بلندمدت چاره‌ساز باشند، امّا نه به صورت کامل.

مصباح گفت: اوراق قرضه ۱۰ ساله است و وقتی فردی اوراق قرضه ۵ درصدی خریداری می‌کند یعنی دولت آمریکا تا ۱۰ سال باید چنین سودی را به این فرد پرداخت کند و این اوراق قرضه بر وام مسکن بسیار موثر هستند. در نتیجه، این که بگوییم تأثیری که امروز می‌گذارد فردا برطرف می‌شود این‌طور نیست و دولت آمریکا باید تا ۱۰ سال چنین سودی را پرداخت کند و تا سال‌ها، تورم در سیستم ماندگار می‌شود و تأثیر طولانی‌مدت بر اقتصاد آمریکا خواهد گذاشت.

این کارشناس اقتصادی افزود: نرخ بهره در اقتصاد آمریکا تأثیر می‌گذارد و به جز AI، بقیه شرکت‌ها هم به دلیل این که نرخ بهره بلندمدت اوراق قرضه بالا می‌رود با کاهش سرمایه‌گذاری رو‌به‌رو خواهند شد. زیرا بدون شک، فدرال رزرو باید نرخ بهره را افزایش دهد و آن چه که باعث فروپاشی اقتصاد آمریکا می‌شود تورم رکودی فراگیر در اقتصاد است مثل بحران ۲۰۰۸ و حتی پیش‌بینی می‌شود که بدتر از آن خواهد بود.